هنر "مکان-نهاد" (Site_specific art) شیوه ای از هنر مدرن است که در آن اثر هنری برای سایت ویژه و مشخصی طراحی و اجرا میشود. در این شیوه معمولا طراح قبل از شروع به طراحی، در مورد ویژگیهای خاص محل، تحقیق و پژوهش کاملی انجام میدهد تا شناخت مناسبی از زوایای "محل" بدست آورد. بدین ترتیب اثری که می آفریند به نوعی با سابقه تاریخی، زمینه های فضایی،بصری و یا ترکیبی از همه این عوامل مرتبط میباشد. بنا براین در بسیاری مواقع، اگر جای این آثار را عوض کرده به محل دیگری برده شود توانایی بیان مقصود مورد نظر طراح را ندارد. به عبارت دیگر ماهیت وجودی-مفهومی اینگونه آثار وابسته به مکانیست که برای آنجا طراحی شده و در صورت تغییر مکان اثر، مفهوم آن نیز دستخوش تغییر خواهد شد. واژه "Site_specific art" اولین بار توسط رابرت اروین (Robert Irwin) بکار برده شد وبسیاری ازهنرمندان جوان دهه 70 مانند لوید همرول (Lloyd Hamrol) و آتنا تاشا (Athena Tacha) از این شیوه استفاده کردند.
ازجمله گونه های این شیوه، سبک چیدمان (Installation Art) است که با استفاده از عناصر سه بعدی سعی در دگرگون ساختن درک فضایی محیط پیرامون خود دارد.در این گونه هنری همانند سایر گونه های هنر مکان-نهاد خلاقیت در ترکیب عناصر، حرف اول را میزند.به نظر میرسد استخراج قواعد عناصر مورد استفاده در اثر و سپس تغییر زمینه و متنی که این قواعد را در خود مستتر نموده( استفاده از قاعده یک عنصر در زمینه عنصر دیگر ) و در نتیجه، ایجاد و خلق اثری جدید ، از متداول ترین راههای آفرینش این گونه هنری است.
وقتی این شیوه (Site_specific art) در فضای باز استفاده شود، در قالب لنداسکیپ، لند آرت، هنر محیطی(Environmental Art) یا ترکیبی از همه قرار میگیرد. در این شیوه از عناصر متنوعی مانند سطوح برجسته، مجسمه، تصاویر دو بعدی، اشیاء عادی دور و بر، حتی انسانها و .... برای خلق اثر استفاده میشود. قالبهای لند اسکیپ و تا حدودی لند آرت بیشتر عملکردی هستند تا شیوه چیدمان و هنر محیطی و بویژه در این دو مورد آخر بیان ایده های سیاسی- اجتماعی کانسپت طراح را میسازد.
آثار این شیوه(که در تمام رشته های هنری اعم از معماری،نقاشی،مجسمه سازی و...کاربرد دارد) ممکن است دایم یا موقت باشند، در مکان عمومی باشد که هزاران بیننده داشته باشد یا جای دور افتاده ای باشد که به ندرت کسی آنرا ببیند. علیرغم تنوع فوق العاده که ویژگی این شیوه هنری است، تنها عامل مشترک بین آثار، اینست که از عنصر مکان و ویژگیهای آن بصورت آگاهانه و مطالعه شده در خلق اثر استفاده میشود.
پانوشت:از آنجا که معادل فارسی Site_specific art رو نتونستم پیدا کنم به نیابت از فرهنگستان هنر دست بکار شدم و عبارت "هنر مکان-نهاد" رو به عنوان معادل فارسی اون معرفی میکنم!
این پست برداشت،ترجمه و تالیف من از منابع زیر است:
http://becksearlescott.wordpress.com/2009/05/25/site-specific-art/
http://en.wikipedia.org/wiki/Installation_art
http://en.wikipedia.org/wiki/Site-specific_art
http://rolu.terapad.com/resources/648/assets/goldsworthy3.jpg
http://www.heinwaschefort.com/exhibition%20namibia.htm
http://www.riverart.net/paradise/festivals/kerman/persian/main.htm
http://www.riverart.net/russia/persian/index.htm
http://www.oberlin.edu/faculty/atacha/streams2.html
http://www.dezeen.com/2010/04/27/intifada-by-carlos-no/
http://geklodia.wordpress.com/2009/12/09/cantico-negro-de-jose-regio/
www.environmentalart.net/
